Khái niệm vũ trụ điện ảnh được biết đến bởi những bộ phim thương hiệu, phim bom tấn nước ngoài, thể loại phim đã đem lại doanh thu khổng lồ và một lượng người hâm mộ trung thành, luôn chờ đợi mỗi khi mỗi phần phim mới được ra mắt.
Khán giả đến rạp, quen thuộc với các vũ trụ điện ảnh nước ngoài của Marvel, DC, Star Wars, Fast And Furious, Harry Potter… có lẽ cũng không lạ lẫm với các bộ phim từng tạo nên những cơn sốt phòng vé ở Việt Nam như: Gái Già Lắm Chiêu, Lật Mặt, Chị Mười Ba,… Đây là những bộ phim có doanh thu tốt và được biết đến rộng rãi. Sau phần đầu ăn khách, những bộ phim này tiếp tục tạo nên các phần tiếp theo với phong cách, thế mạnh quen thuộc của các nhà làm phim và được mọi người ưu ái gọi “vũ trụ điện ảnh” đi kèm cùng tác phẩm của họ.
Những phim thương hiệu, vũ trụ điện ảnh quen thuộc của Việt Nam
- Gái Già Lắm Chiêu
Gái Già Lắm Chiêu là bộ phim điện ảnh đầu tay của hai đạo diễn trẻ Nam Cito và Bảo Nhân, vốn được biết đến qua nhiều series phim sitcom thành công trước đó. Cả hai bắt tay vào phần đầu tiên của phim điện ảnh Gái Già Lắm Chiêu vào năm 2016, thu về 31 tỷ đồng sau thời gian phát hành. Phần 2 và Phần 3 ra mắt lần lượt sau đó và đều đem về doanh thu ấn tượng, nhất là Gái Già Lắm Chiêu 3, lọt top 10 phim Việt Nam có doanh thu cao nhất mọi thời đại khi ghi nhận 168 tỷ đồng sau công chiếu.
Loạt phim đã ra mắt phần thứ 5, với sự đầu tư ngày càng mạnh tay từ bộ đôi Nam Cito và Bảo Nhân. Mặc dù các phần phim đều là những câu chuyện mới không kết nối với nhau nhưng cả hai luôn thống nhất chủ đề chính của thượng hiệu “Gái Già” là về phụ nữ và nữ quyền. Đồng thời chú trọng vào các bối cảnh, chi tiết hào nhoáng, xa hoa của tầng lớp thượng lưu, các vấn đề xã hội quen thuộc, những phân cảnh 18 + đặc trưng, cùng với đó là các giá trị truyền thống và tính đa dạng vùng miền được khắc hoạ khiến mỗi phần phim đều tạo nên sự khác biệt riêng.
Thành công của loạt phim Gái Già Lắm Chiêu sau đó đã được ưu ái gắn liến với cụm từ “vũ trụ điện ảnh Gái Già”. Tuy nhiên hai đạo diễn trẻ Nam Cito và Bảo Nhân đã có chia sẻ khá chân thành về xu hướng làm phim của mình cũng như các bộ phim thương hiệu khác:
Đạo diễn Bảo Nhân nói: “Cụm từ vũ trụ điện ảnh đối với Việt Nam hiện được dùng như một sự khích lệ là chính. Còn để đạt được vũ trụ điện ảnh thì ngoài tầm vóc, còn nhiều tiêu chuẩn khác. Gái Già Lắm Chiêu chưa thể gọi là vũ trụ điện ảnh. Chúng tôi là một studio có mối quan hệ với các diễn viên quen thuộc, mời họ đóng nhiều lần với các hợp đồng dài hơi.
Chưa có một dự án nào ở Việt Nam đủ sức tạo thành vũ trụ điện ảnh. Nó phải có sức ảnh hưởng. Các dự án điện ảnh Việt Nam mới chỉ có sức ảnh hưởng trong giới điện ảnh chứ chưa ra toàn xã hội, còn ra thế giới thì càng khó nữa”.
Đạo diễn Nam Cito nói thêm: “Vũ trụ điện ảnh là thứ chúng tôi mong muốn xây dựng. Không phải cứ phim nhiều phần thì gọi là vũ trụ. Không ai gọi Fast & Furious là vũ trụ đua xe. Chỉ có một số phim Marvel, DC có vũ trụ điện ảnh vì quy mô lớn, hệ thống nhân vật và câu chuyện có tính kết nối chặt chẽ, tạo thành hệ sinh thái bao gồm điện ảnh, kinh doanh và truyền thông”.
- Lật Mặt của Lý Hải
Lật Mặt của Lý Hải là thương hiệu phim luôn được yêu thích và có doanh thu ấn tượng ngay từ phần đầu tiên ra mắt vào năm 2015, ghi nhận 70 tỷ đồng sau công chiếu. Các phần tiếp theo do Lý Hải đạo diễn kiêm đóng chính tiếp tục ra mắt sau đó là Lật Mặt 2: Phim Trường (2016), Lật Mặt 3: Chàng Khuyết (2018) có doanh thu luôn ở mức khả quan và Lật Mặt 4: Nhà Có Khách với tổng doanh thu tính trong nước là 117,5 tỷ đồng, tạo nên cơn sốt vào năm 2019. Phần 5 của bộ phim Lật Mặt 48H hiện sắp sửa công chiếu vào tháng 4 này.
Thành công của thương hiệu Lật Mặt đến từ yếu tố hài hước, gần gũi và bình dân trong các tác phẩm. Mặc dù không chủ trương lựa chọn những ngôi sao nổi tiếng nhưng việc kết hợp một nhóm người với nhiều cá tính khác nhau và cùng trải qua các sự kiện vừa nguy hiểm vừa hài hước vô cùng giải trí. Phim chú trọng vào các phân cảnh hành động, phiêu lưu mạo hiểm hấp dẫn không thiếu những trường đoạn rượt đuổi kịch tính nhưng kèm đó là những câu chuyện nhiều ý nghĩa.
- Chị Mười Ba
Bắt đầu với sự thành công từ web drama Thập Tam Muội, Thu Trang đã mạnh dạn lấn sân sang màn ảnh rộng với phim Chị Mười Ba: Phần Kết Thập Tam Muội. Phim đã mang về thành công với doanh thu hơn 50 tỷ đồng, thuộc top 10 phim ăn khách nhất năm 2019. Phần hai của Chị Mười Ba 3 Ngày Sinh Tử nhanh chóng được ra mắt với hơn 100 tỷ đồng doanh thu tại phòng vé.
Loạt phim thương hiệu Chị Mười Ba của Thu Trang vẫn giữ được sự liên kết trong một số tình tiết giang hồ và nhân vật từ web drama và phần đầu, mà không ảnh hưởng đến đối tượng khán giả mới lần đầu xem phim. Các phân cảnh hành động và những màn rượt đuổi nghẹt thở, kịch tính xen lẫn yếu tố hài hước vẫn tiếp tục được khai thác nhằm mang đến yếu tố giải trí cho khán giả.
Xu hướng được các nhà làm phim lựa chọn
Phim thương hiệu, vũ trụ điện ảnh không xa lạ với điện ảnh thế giới, thậm chí nó đóng vai trò doanh thu trụ cột cho bộ máy Hollywood, đem lại hàng tỷ đô và tạo nên các nhân vật, khái niệm mang tính biểu tượng trong xã hội. Hơn 95% top 50 phim có doanh thu cao nhất mọi thời đại là đều là những phim có thương hiệu nổi tiếng. Điều này giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ ràng về khả năng thành công của bộ phim trước khi ra rạp so với một tác phẩm bình thường khác (mặc dù không phải 100% đều như họ kỳ vọng).
Yếu tố này cũng phù hợp với lựa chọn của khán giả khi đến rạp. Với những thương hiệu phim đã tạo nên cơn sốt phòng vé và trải nghiệm không tồi trong rạp trước đó, sẽ khiến khán giả đưa ra quyết định nhanh chóng hơn. Khán giả những người đã hài lòng về các bộ phim cùng thương hiệu trước đó sẽ có một chút kỳ vọng vào phần tiếp theo. Họ biết một chút về dàn diễn viên, phong cách bộ phim và việc trò chuyện, so sánh cùng những người xung quanh về loạt phim cũ và mới cũng là một điều thú vị.
Với ba loạt phim thương hiệu kể trên, các nhà làm phim đã tạo được những thành công nhất định và không chỉ dựa vào yếu tố may mắn. Các phần tiếp theo luôn đem đến một góc nhìn khác, mới mẻ và được đầu tư ngày càng nhiều hơn trong quá trình sản xuất, với mong muốn đem đến chất lượng ngày càng tốt hơn cho người xem. Cả đạo diễn Nam Cito và Bảo Nhân, Lý Hải hay Thu Trang đều chú trọng đến việc tiếp thị, quảng bá để dần chuyên nghiệp hoá thương hiệu phim của mình.
Trong khi đó nhà sản xuất Ngô Thanh Vân cũng có mong muốn xây dựng cho mình một vũ trụ điện ảnh, với hàng loạt dự án lớn được công bố như: Thanh Sói, Vinaman hay dự án phim về nữ anh hùng Lê Nhật Lan chuyển thể từ tác phẩm truyện tranh Long Thần Tướng nổi tiếng… Các dự án này, hiện đang dần bắt đầu được Studio68 triển khai trong thời gian sắp tới. Còn trước đó thì Studio68 sẽ phát hành bộ phim Trạng Tý Phiêu Lưu Ký vào dịp lễ 30.04, cùng cạnh tranh với các phim Việt nổi bật khác như: 1990 của đạo diễn Nhất Trung và Thiên Thần Hộ Mệnh của Victor Vũ.
Cuối cùng chất lượng mới là yếu tố quyết định tất cả
Một thương hiệu phim cho dù cũ hay mới được phát triển; là một sự tình cờ may mắn dẫn đến thành công hay một kế hoạch được xây dựng trong khoảng thời gian dài, thì chất lượng bộ phim mới là yếu tố quyết định tất cả. Khán giả có thể được dẫn dắt trong tuần đầu công chiếu nhưng sau đó, những phản hổi và đánh giá từ người xem sẽ ngay lập tức giúp họ hình dung nhanh về phần tiếp theo hay / dở so với phần trước đó mà họ đã biết đến. Điều này còn chắc chắn hơn so với những đánh giá về một bộ phim mới nào đó.
Chưa kể thử thách lớn nhất của phim thương hiệu nhiều phần đó chính là yếu tố mới mẻ. Nếu không làm tốt hoặc thiếu sự sáng tạo những phần phim sau sẽ chỉ là sự lặp lại nhàm chán và đôi khi sẽ ảnh hưởng khá lớn đến cả thương hiệu phim sau này. Giống như bộ đôi đạo diễn Bảo Nhân và Nam Cito chia sẻ:
“Khán giả đòi hỏi cao hơn về chất lượng, nên vũ trụ muốn xây dựng thành công thì phim ra sau phải chất lượng hơn phim ra trước. Muốn lâu bền, cách tốt nhất và quan trọng nhất, lâu dài nhất, luôn luôn là chất lượng. Tham vọng khẳng định thương hiệu riêng càng nhiều, chất lượng phim lại càng cao.”
