Nhìn vào thị trường điện ảnh Việt Nam 2024, với 200 cụm rạp và 1.200 số phòng chiếu trên toàn quốc đã tạo ra doanh thu hơn 4.700 tỷ đồng trong năm vừa qua. Trong đó với gần 30 bộ phim Việt Nam, tính riêng đã mang lại doanh thu trên 2.000 tỷ đồng cho các cụm rạp. Một xu hướng đáng mừng là dù phần lớn khán giả không đánh giá cao các tác phẩm nội địa nhưng vẫn lựa chọn đến rạp vì nhiều lý do khác nhau và sự ưu tiên từ các rạp chiếu.
Hài và kinh dị vẫn là hai thể loại được khán giả lựa chọn
Trong số top 10 phim doanh thu phòng vé, bạn có thể nhận thấy thể loại hài và kinh dị chiếm ưu thế hơn hẳn tại thị trường điện ảnh Việt Nam. Hai thể loại này sẽ kết hợp với một số thể loại khác như tâm lý, tình cảm, gia đình để nội dung và các chủ đề phong phú hơn. Mặc dù các bộ phim top đầu vẫn còn nhiều hạn chế và tạo ra các thảo luận trái chiều khác nhau nhưng tất cả đều là các tác phẩm gốc, mang đến cảm giác mới mẻ cho người xem.
Thị trường điện ảnh Việt Nam vẫn có các thể loại khác như phim chuyển thể từ tác phẩm văn học Ngày Xưa Có Một Chuyện Tình (Trịnh Đình Lê Minh), Kính Vạn Hoa: Bắt Đền Con Ma (Võ Thanh Hòa). Cả hai phim này đều chuyển thể từ truyện của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, tác giả có lượng người hâm mộ khá lớn của Việt Nam. Hầu hết cả hai bộ phim trước khi phát hành đều có độ thảo luận nhất định tuy nhiên đây lại là thể loại khá thách thức vì người hâm mộ tác phẩm gốc sẽ có những góc nhìn khác nhau. Trong khi Ngày Xưa Có Một Chuyện Tình tạo dựng được bầu không khí, lựa chọn nhân vật phù hợp, có những thay đổi nhỏ so với nguyên tác và phần nào hài lòng người đọc thì Kính Vạn Hoa không thể vượt qua cái bóng của bộ phim truyền hình 2004. Tuy nhiên cả hai bộ phim này đều rơi vào tình trạng đó là câu chuyện kể hơi cũ so với những vấn đề được quan tâm trong thời đại ngày nay.
Móng Vuốt (Lê Thanh Sơn) và Domino: Lối Thoát Cuối Cùng (Nguyễn Phúc Huy Cương) là hai bộ phim khá đặc biệt đối với thị trường điện ảnh Việt Nam năm nay. Móng Vuốt vẫn là thể loại kinh dị, giật gân nhưng theo hướng sinh tồn, quái vật/ ác thú và có sử dụng nhiều kỹ xảo tốn kém, một số bối cảnh cũng được dựng bằng kỹ xảo và mất đến 7 năm để bộ phim hoàn thiện. Trong khi đó Domino: Lối Thoát Cuối Cùng là bộ phim hành động hiếm hoi được phát hành trong năm. Tuy nhiên phim chất lượng phim không được đánh giá cao hay tạo thảo luận như Hai Phượng, Thanh Sói, Dòng Máu Anh Hùng, mà cũng giống như 578: Phát Đạn Của Kẻ Điên (Lương Đình Dũng) năm 2023, khi câu chuyện không tạo cảm giác mới mẻ ở dòng phim này.
Các tác phẩm nghệ thuật như Bên Trong Quả Kén Vàng (Phạm Thiên Ân), Culi Không Bao Giờ Khóc (Phạm Ngọc Lân), hay Mưa Trên Cánh Bướm (Dương Diệu Linh) cho thấy những nỗ lực từ các nhà làm phim trẻ có hướng đi khác. Họ giành được nhiều giải thưởng danh giá trên thế giới và lần lượt được phát hành tại các rạp Việt Nam. Mặc dù khai thác những đề tài khác nhau, có cách kể chuyện không quá phức tạp, dễ tiếp cận hơn, mang nhiều thông điệp ẩn sau đó nhưng các nhà làm phim trẻ này vẫn có cái nhìn khá hoài niệm về những điều gần như đã đi qua, dù họ tìm thấy những câu trả lời mình cần nhưng cảm giác vẫn khá mơ hồ và loay hoay.
Tính bản địa trở thành xu hướng toàn cầu và điện ảnh Việt Nam cũng đi theo dòng chảy đó
Thị trường phim ảnh đã trở lại bình thường, tuy nhiên doanh thu phòng vé nội địa của Mỹ đạt 8,7 tỷ đô trong năm 2024, giảm 3,3% so với năm 2023 (9,04 tỷ đô) và giảm 23,5% so với năm 2019 (11,3 tỷ đô), năm bình thường cuối cùng tại phòng vé trước khi dịch bệnh bùng phát. Trong vài năm trở lại đây, điện ảnh Mỹ cũng không còn giữ vị thế mạnh mẽ như trước tại thị trường Việt Nam nữa.
Trong top 10 phòng vé Việt Nam trong hai năm gần đây chỉ có hai phim Fast 10 (2023) và Godzilla x Kong: The New Empire (2024), ngoài ra còn có một số phim hoạt hình như Elemental, Kẻ Trộm Mặt Trăng 4, Kung Fu Panda 4 là ghi nhân doanh thu cao thì khá nhiều những phim Âu Mỹ khác không đạt được kết quả khả quan. Vấn đề không chỉ đến từ các suất chiếu mà khán giả cũng không thật sự còn mặn mà với những bộ phim làm bám lấy các công thức giải trí đã quen thuộc từ nhiều thập kỷ nữa. Thậm chí họ còn có thể tìm thấy những dạng phim này trên các nền tảng trực tuyến đang phổ biến, từ mới cho đến những phim chiếu rạp được mua lại.
Các bộ phim điện ảnh từ những thị trường khác như anime Nhật Bản, phim Hàn, phim Trung… thỉnh thoảng cũng có những phim ghi nhận doanh thu tốt. Những bộ phim đến từ các quốc gia này được quốc tế đón nhận luôn là những phim mang nét văn hoá của họ như Exhuma: Quật Mộ Trùng Ma khai thác dòng phim kinh dị trừ tà của Hàn Quốc, với một câu chuyện về những quan điểm khác nhau của họ về lịch sử; Nobita Và Bản Giao Hưởng Địa Cầu; Conan: Ngôi Sao 5 Cánh 1 Triệu Đô,… được đón nhận bởi các bộ truyện tranh nổi tiếng, hay gần đây 2 bộ phim Natra của Trung Quốc cũng trở thành hiện tượng phòng vé ở cả nội địa và quốc tế.
Nắm giữ doanh thu gần một nửa thị trường điện ảnh Việt Nam vẫn là những bộ phim nội địa chia nhau cạnh tranh trong suốt 12 tháng. Trong hai năm gần đây, xu hướng người xem lựa chọn là những bộ phim có tính bản địa, khai thác các câu chuyện, chủ đề quen thuộc với người Việt, những văn hoá dân gian gần gũi trở nên nhiều hơn.
Những bộ phim của Trấn Thành, Lý Hải khai thác điều này khá tốt. Họ không nhất thiết phải bám vào các cấu trúc điện ảnh mà theo dòng chảy của câu chuyện. Đôi khi mọi thứ trông có vẻ ngây ngô nhưng nó lại tương đối phù hợp và tạo cảm giác mới mẻ với khán giả Việt Nam. Khán giả hiểu những bộ phim này nói gì, họ tìm thấy những điểm đồng tình và không đồng tình. Sự ồn ào, những đạo lý trong lời nói, các giá trị gia đình, tình yêu, bạn bè xảy ra trên mạng xã hội, các “drama” mọi người hay hóng hớt… trở thành chất liệu của những bộ phim ăn khách này. Một kiểu hài kịch xã hội phù hợp với thị hiếu người xem Việt Nam tương tự như dòng phim kinh dị hài đặc trưng của Thái Lan.
Các bộ phim kinh dị Việt Nam cũng hướng vào những yếu tố tâm linh dân gian. Từ Làm Giàu Với Ma, Ma Da, Quỷ Cẩu, Cám, Linh Miêu… đều tạo sự tò mò của người xem, ghi nhận doanh thu tốt từ 80 đến hơn 100 tỷ. Với một nền văn hoá kể chuyện truyền miệng khá phong phú, các tập tục và tín ngưỡng linh thiêng được lồng ghép trong nhiều sự kiện lịch sử dân tộc chính là những chất liệu dồi dào để các nhà làm phim khai thác cho thị trường điện ảnh Việt Nam.
Lật Mặt 7: Một Điều Ước của Lý Hải hay Chị Dâu của Khương Ngọc thì lựa chọn chủ đề tâm lý nhưng cũng khéo léo lồng ghép những câu chuyện thường gặp trong cuộc sống của người Việt, nhưng theo hướng trân trọng cội nguồn dân tộc, các giá trị sống giữa hiện đại và truyền thống. Lật Mặt 7: Một Điều Ước là một câu chuyện báo hiếu, cách báo hiếu và liên kết phong cách sống của người Việt Nam ở cả ba miền đất nước. Còn Chị Dâu lại là câu chuyện về các mối quan hệ trong gia đình, hàng xóm, láng giềng được thể hiện thông qua một ngày giỗ của người Việt. Những bộ phim này sau khi phát hành đều có chất lượng tạm ổn và nhận được sự thiện cảm từ người xem ngay cả sau khi phim đã chiếu xong. Hơn nữa xu hướng của những bộ phim kiểu này có thể được phát triển tốt trong tương lai. Nếu cách kể chuyện hiện đại, độc đáo, trẻ trung một chút có thể theo kịp các bộ phim tâm lý chính kịch được quốc tế yêu thích của Thái Lan hay Hồng Kông, Đài Loan.
Xu hướng điện ảnh Việt Nam năm 2025: không có nhiều thay đổi
Các bộ phim Việt Nam chiếu Tết như Bộ Tứ Báo Thủ, Nụ Hôn Bạc Tỷ, Đèn Âm Hồn đều ghi nhận doanh thu tốt trên 100 tỷ và đều theo xu hướng phim có doanh thu cao trong năm 2024. Còn Yêu Nhầm Bạn Thân lại là một tác phẩm remake có doanh thu không như kỳ vọng dù phim được thực hiện khá tốt, chỉn chu và có ngôi sao phòng vé. Điều này càng cho thấy xu hướng xem phim hiện tại của người Việt không quá mặn mà với việc remake, nội dung cũ với cách kể chuyện “hơi Tây”, bối cảnh thành thị sang chảnh…
Vậy nên nếu không có sự đột phá nào khác, có thể điện ảnh Việt Nam trong năm 2025 vẫn sẽ có hướng đi tương tự như năm 2024. Ngoài thời điểm phát hành, số suất chiếu đóng vai trò quan trọng thì các bộ phim có chất lượng tạm ổn cũng nên cần lựa chọn phương thức maketing phù hợp (tất nhiên không nên theo hướng tiêu cực/ cạnh tranh không lành mạnh, kiềm hãm sự phát triển của nhau) để không có một Mùa Hè Đẹp Nhất khác, khi bộ phim này đáng ra có thể có doanh thu tốt hơn.
