Sean Baker san bằng kỷ lục 70 năm của Walt Disney khi trở thành người thứ hai giành được 4 giải Oscar cá nhân trong một đêm. Nhiều người có thể không biết nhiều về nhà làm phim này trước khi Anora nhận được sự quan tâm, nhưng vào năm 2015, Sean Baker đã từng gây tiếng vang lớn với Tangerine khi bộ phim được công chiếu tại Sundance và được quay hoàn toàn bằng ba chiếc iPhone 5s, cùng ống kính anamorphic dạng kẹp.
Khởi đầu là một nhà làm phim độc lập:
Sean Baker sinh ngày 26 tháng 2 năm 1971 tại New Jersey, Mỹ. Anh tốt nghiệp Học viện điện ảnh New York và sau đó định hướng bản thân như một nhà làm phim độc lập. Điều này có thể thấy ra thông qua những tác phẩm của nhà làm phim khi hầu hết chúng là những phim có kinh phí thấp, chủ đề chính là những nhân vật đại diện cho thiểu số, những người ở tầng lớp thấp, những người nhập cư bất hợp pháp, gái mại dâm, người chuyển giới…
- Four Letter Words (2000): 50 ngàn đô
- Take Out (2004): 3 ngàn đô
- Prince of Broadway (2008): 46 ngàn đô
- Starlet (2012): 250 ngàn đô
- Tangerine (2015): 120 ngàn đô
- The Florida Project (2017): 2 triệu đô
- Red Rocket (2021): 1 triệu đô
- Anora (2024): 6 triệu đô
Năm 2015, khi Tangerine được công chiếu tại Sundance các nhà phê bình không được thông báo rằng bộ phim được quay bằng điện thoại thông minh cho đến khi phần giới thiệu kết thúc. Và sau đó các cuộc phỏng vấn báo chí đổ dồn vào Sean Baker với những câu hỏi lặp đi lặp lại: Anh đã làm điều đó như thế nào? Tại sao? Và điều này có ý nghĩa gì đối với tương lai của phim ảnh?
Sean Baker liên tục lặp lại các biến thể của cùng một câu trả lời, đó là vì những hạn chế về ngân sách; Anh đã thực hiện 4 bộ phim trước đó nhưng không có bộ phim nào trong số chúng thành công về mặt thương mại. Quay phim bằng điện thoại cho phép anh ghi lại được những điều xấu xí và cả ánh đèn neon của Hollywood mà không thu hút đám đông, điều đó cũng giúp các diễn viên thoải mái.
Hai ngôi sao chính của bộ phim, Kitana Kiki Rodriguez và Mya Taylor, là những người mà Sean Baker gặp thông qua một trung tâm cộng đồng LGBT. Họ vào vai hai cô gái chuyển giới ở LA, Alexandra (Mya Taylor) vô tình tiết lộ với người bạn thân nhất của mình là Sin-Dee (Kitana Kiki Rodriguez) rằng bạn trai và là tên ma cô Chester (James Ransone) đã lừa dối cô để cặp với một cô gái da trắng. Phát điên vì ghen tuông, Sin-Dee nổi cơn thịnh nộ, đi khắp thị trấn để tìm Chester.
Cả hai đều không có kinh nghiệm diễn xuất trước đó, nhưng khi xem bộ phim, mọi người đều công nhận rằng diễn xuất của họ rất tuyệt vời, đầy sức hút và sự yếu đuối. Sean Baker cũng đã nói việc quay phim bằng điện thoại cho phép đoàn làm phim của anh dễ dàng quay trong ô tô, vòng quanh và theo sát các diễn viên trên xe đạp hoặc đuổi theo họ khi họ lao xuống Đại lộ Santa Monica.
Sau đó đến The Florida Project, dự án có kinh phí lớn hơn trước của Sean Baker đã ra mắt tại Liên hoan phim Cannes 2017 và nhận được những đánh giá tốt. Sau đó còn giúp Willem Dafoe nhận giải Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất tại Giải Oscar, Giải Quả cầu vàng, Giải SAG và Giải BAFTA.
Bộ phim theo chân cô bé 6 tuổi Moonee (Brooklynn Prince) sống cùng người mẹ Halley (Bria Vinaite), làm vũ công thoát y vừa bị đuổi việc. Dù cuộc sống hằng ngày thiếu thốn trong căn phòng trọ chật hẹp ở khu nhà trọ Magic Castle nhưng Halley luôn để con gái mình tồn tại trong một thế giới tưởng tượng, nơi mà cô bé sẽ không nhận ra một thực tế nghiệt ngã của họ như: các bãi đậu xe trải dài, thùng rác khổng lồ,…
Dù mang theo tinh thần của tác phẩm quay bằng iPhone trước đó, Tangerine, nhưng Sean Baker đã có những bước tiến trong tác phẩm mới này. Có vẻ như đây là bộ phim hoành tráng và gây ảnh hưởng sâu sắc nhất của anh ấy trước Anora. Không phải vì nó có vẻ đắt tiền nhất hay câu chuyện có phạm vi rộng hơn bình thường. Mà là vì bộ phim đưa ra một tuyên bố chính trị sâu sắc và đầy lòng trắc ẩn về tình trạng của tầng lớp lao động ở Mỹ mà không cần phải dùng đến quan điểm sáo rỗng.
Tác phẩm tiếp theo của Sean Baker là Red Rocket cũng nhận được những lời khen tại liên hoan phim Cannes. Trong đó nam diễn viên chính Simon Rex được chọn vào vai một diễn viên khiêu dâm đã qua thời kỳ huy hoàng, không thể tìm được một công việc tử tế, vì sinh tồn mà anh ta tạo ra sự hỗn loạn ở bất cứ nơi nào mình đến. Bộ phim cho thấy được sự quan tâm đặc biệt của Sean Baker với ngành công nghiệp mại dâm.
Và chủ đề này được Sean Baker nâng cấp hơn trong Anora khi nó cho thấy sự chênh lệch tàn nhẫn trong hệ thống giai cấp và các mối quan hệ chính trị phức tạp, thông qua chuyện tình chóng vánh giữa một vũ công thoát y trẻ tuổi với con trai của một tỷ phú người Nga. Ở bộ phim này Sean Baker có cách tiếp cận khán giả theo hướng giải trí hơn. Những diễn viên được chọn cho thấy sự thu hút của bản thân thông qua vai diễn của mình và bộ phim nhanh chóng nhận được sự quan tâm rộng rãi, cùng 5 chiến thắng lớn tại Oscar 2025.
Bài phỏng vấn về phong cách làm phim của Sean Baker năm 2017:
Theo anh, điều gì tạo nên một ngôi sao điện ảnh?
Sean Baker: Mọi người đã cố gắng tìm ra điều đó trong một trăm năm – đó là điều không thể diễn tả được nhưng nó mang lại tác động. Đó là một nhân vật mà công chúng kết nối và mọi người thực sự không biết tại sao.
Khi anh tuyển diễn viên cho phim của mình, anh có cố gắng đoán xem họ sẽ được khán giả đón nhận như thế nào không?
Sean Baker: Trước hết và quan trọng nhất là về câu chuyện và về bất kỳ ai làm việc cho câu chuyện. Tôi không bao giờ muốn tuyển diễn viên vì mục đích đưa một ngôi sao nào đó vào. Bộ phim sẽ thất bại và diễn viên đó sẽ không nhận được nhiều thành công nếu họ không làm tốt vai diễn. Trong trường hợp của The Florida Project, đối với người mẹ, Halley, chúng tôi đã có cơ hội làm việc với những ngôi sao đã thành danh. Hãy tưởng tượng tất cả những người 20-25 tuổi đang nổi tiếng hiện nay. Chúng tôi đã nghĩ về tất cả họ.
Nhưng chúng tôi đã có một diễn viên rất được yêu mến là Willem Dafoe, và chúng tôi đã đánh cược với Bria Vinaite vì tôi không muốn khán giả nhận ra người này ngay từ đầu. Tôi cảm thấy họ sẽ tin cả thế giới nếu họ nhìn thấy một khuôn mặt mới. Ngoài ra tôi đã chọn Bria Vinaite vì tôi thấy có điều gì đó có thể thu hút công chúng. Tôi thích tìm những người như vậy.
Spike Lee là người mà tôi ngưỡng mộ vì nhiều lý do bao gồm điều này. Các bộ phim của ông ấy luôn có những người nổi tiếng, những người dễ nhận biết, nhưng ông ấy cũng luôn đưa vào những khuôn mặt mới trước ống kính và giới thiệu cho chúng ta những tài năng mới. Điều đó rất quan trọng. Chúng ta cần thấy những diễn viên mới nổi lên và có cơ hội.
Điều gì khiến anh lựa chọn những ngôn ngữ hình ảnh tràn đầy năng lượng và sống động trong các bộ phim của mình?
Sean Baker: Đầu tiên, bạn không bao giờ muốn làm khán giả của mình chán. Năng lượng này được quyết định bởi nhịp điệu bạn thực hiện một bộ phim. Khán giả đã quen với việc tiếp thu thông tin nhanh hơn so với trước đây. Nhưng điều đó không nên quyết định cách bạn làm một bộ phim. Tôi thích điện ảnh chậm. Nếu tôi có thể tìm được một nhà tài trợ ủng hộ, tôi sẽ thực hiện các cảnh quay dài 12 phút. Nhưng các nhà tài trợ cũng phải kiếm lại tiền của họ, và bạn phải làm hài lòng khán giả ở một mức độ nhất định.
Tôi chấp nhận điều đó vì tôi đang cố gắng tiếp cận lượng khán giả lớn bằng những bộ phim của mình để thông điệp có tác động và nâng cao nhận thức về một chủ đề nhất định. Tôi đang xây dựng một phong cách để thu hút lượng khán giả lớn hơn và trẻ hơn. Khán giả trẻ rất quan trọng vì họ đang chuyển sang truyền hình và nội dung ngắn hơn. Tôi muốn thế hệ trẻ vẫn giữ được điện ảnh và giữ cho điện ảnh tồn tại. Và một phần của điều đó là cung cấp cho họ những gì họ muốn. Điều này có thể đạt được theo cách không làm suy yếu những gì tôi muốn cuối cùng.
Nghe như anh là người có kế hoạch. Anh có biết cuối cùng anh muốn gì không?
Sean Baker: Càng đi sâu, tôi càng hiểu hơn về sự nghiệp của một số thần tượng của mình, như Ken Loach, Mike Leigh và Paul Thomas Anderson. Họ đã có sự nghiệp lâu dài, ở đó họ đã tạo ra những bộ phim gốc. Họ có một sứ mệnh rõ ràng, họ không quá thương mại nhưng họ đã thành công về mặt thương mại, điều đó thật tuyệt. Họ đang tạo ra sự khác biệt với những bộ phim của họ. Tôi rất muốn có thể nhìn lại sự nghiệp điện ảnh của mình và tự hào về điều đó, rằng tôi chưa bao giờ làm bất cứ điều gì chỉ vì tiền. Nếu bạn có thể gọi đó là một kế hoạch, thì đó là kế hoạch của tôi.
Anh có coi mình là một nhà hoạt động xã hội không?
Sean Baker: Thật khó để trở thành một nhà làm phim trong thế kỷ 21 mà không làm điều đó. Ngay cả khi tôi làm nhiều phim thể loại lớn hơn hoặc phim ăn khách, tôi vẫn cảm thấy có trách nhiệm phải bình luận về thời đại của chúng ta và khí hậu của chúng ta. Hãy xem những gì Jordan Peele đã làm với Get Out – anh ấy đã phản ánh rõ thực tế và điều đó khiến anh ấy trở thành một nhà làm phim hoạt động xã hội.
Điều gì khiến anh vẽ nên những bức tranh đồng cảm về những nhân vật phản văn hóa?
Sean Baker: Vâng, đó thực sự là phản ứng của tôi với những gì tôi không thấy trong phim, đặc biệt là phim Mỹ. Trong khi phim Anh khai thác các hoạt động xã hội nhiều hơn rất nhiều. Nhiều đồng nghiệp của tôi rất tuyệt vời trong việc nắm bắt các vấn đề xã hội nhưng tôi muốn thấy những điều này nhiều hơn nữa trong phim Mỹ.
Tôi thích kể những câu chuyện phổ quát về những người thực sự chưa có câu chuyện nào được kể về họ, những người không được đại diện. Điều đó thực sự xuất phát từ việc tôi muốn biết nhiều hơn. Tôi cảm thấy rằng cần nhiều sự đa dạng hơn và máy quay thật sự có thể giúp ích. Nó cho thấy rõ những cộng đồng những người thường không được quan tâm và cho thấy rằng tất cả chúng ta đều là con người.
Điều hấp dẫn hoặc kỳ lạ nhất mà anh đã nhận được kể từ khi sự nghiệp của mình phát triển là gì?
Sean Baker: Tôi cho rằng mỗi lần tôi làm phim, Hollywood lại xếp tôi vào một khuôn mẫu nào đó cho đến khi tôi làm phim tiếp theo. Khi tôi làm Prince of Broadway, tôi nhận được mọi kịch bản phim đen ở Hollywood; khi tôi làm Starlet, tôi nhận được tất cả những kịch bản liên quan đến phụ nữ lớn tuổi; khi tôi làm Tangerine – trời ơi – tất cả những gì tôi nhận được là kịch bản chuyển giới. Mọi người còn muốn tôi làm một loạt phim truyền hình Tangerine. Tôi đã nghĩ, ‘Không được!’ Thật nực cười. Bộ phim phải là một thứ riêng biệt. Sau The Florida Project, tôi đảm bảo mình sẽ nhận được hàng tấn kịch bản về trẻ nhỏ. Đó là cách Hollywood suy nghĩ.
Nếu thế giới làm phim không mở ra với bạn, liệu có lối thoát nào khác cho mối bận tâm xã hội và con người của bạn không?
Sean Baker: Ôi trời. Tôi không biết vì phim ảnh đã đưa tôi đến điểm này. Khi tôi đi học trường điện ảnh, tôi muốn trở thành một nhà làm phim rất thương mại. Tôi muốn làm Die Hard tiếp theo. Khi tôi lớn hơn, sở thích của tôi chuyển sang quan điểm xã hội học nhiều hơn. Làm phim đã đưa tôi đến con đường đó, đặc biệt là khi tôi khám phá ra chủ nghĩa hiện thực xã hội của Anh và chủ nghĩa hiện thực mới của Ý, những nhà làm phim đã sử dụng điện ảnh để lồng ghép các tuyên bố chính trị. Nếu bạn loại bỏ phim ảnh khỏi phương trình cuộc đời tôi, có lẽ tôi sẽ trở thành một nhà báo, có lẽ là một nhân viên xã hội. Ai biết được? Thậm chí có thể là nhà sáng tác nhạc vì âm nhạc có thể là cách để nhìn thế giới và hợp tác.
Nghe có vẻ như thế giới phim ảnh thực sự là con đường lý tưởng nhất?
Sean Baker: Đúng vậy. Tôi đang ở trong thời điểm mà mọi người xung quanh tôi – người đại diện, nhà sản xuất của tôi – đều muốn có phim tiếp theo. Tôi kiểu như, ‘Không! Bạn đang nói gì vậy?! Bây giờ là lúc tôi đắm mình vào thế giới một lần nữa.’ Tôi muốn dành thời gian để tham gia các lễ hội phim, vì việc đó luôn giúp tôi mở rộng tầm mắt. Các lễ hội phim đưa chúng ta đi khắp thế giới, chúng ta được gặp gỡ mọi người, chúng ta được gặp gỡ những cộng đồng mới và điều đó rất có giá trị. Đối với Prince of Broadway, tôi đã đến Châu Phi ba lần. Một phần lý do tôi thực hiện Tangerine là vì tôi được truyền cảm hứng trong quá trình tôi đang giao lưu cho bộ phim Starlet.
Anh nói rằng các lễ hội phim cho bạn thấy thế giới, nhưng không phải chúng chỉ có thể cho anh thấy bên trong các phòng chờ VIP. Làm thế nào để anh đảm bảo rằng mình luôn theo đuổi sở thích?
Sean Baker: Khi đến các lễ hội phim, tôi luôn cố gắng kiểm tra môi trường xung quanh, vì vậy tôi sẽ không ở trong rạp chiếu phim hoặc tham gia nhiều bữa tiệc. Tôi sẽ đi xe đạp. Khi tôi đến Burkino Faso để tham dự FESPACO, tất cả những gì tôi làm là lên xe máy và tìm hiểu thành phố, kết bạn với mọi người và dành hai tuần chỉ để đắm chìm cuộc sống ấy. Tôi thậm chí không biết mình đã xem một bộ phim nào ở đó không.
Tôi bị ảnh hưởng rất nhiều và đôi khi tôi nghĩ mình có thể học hỏi thêm thông qua truyền hình, nhưng bạn biết không, cuối cùng, tôi không bao giờ cảm thấy ổn. Tôi không thể xoay xở sáng tạo nên tôi đã đạt đến điểm mà tôi thực sự phải nói với các đại lý và nhà sản xuất rằng, ‘Đừng gửi cho tôi kịch bản, tôi không hứng thú – Tôi sẽ cho bạn biết khi tôi sẵn sàng.’ Tôi không thể tưởng tượng được những người thành công hơn tôi sẽ như thế nào. Sofia Coppola hẳn phải nhận được rất nhiều lời mời mỗi ngày. Tôi chỉ phải thực tế về điều đó và tôi phải hạ quyết tâm.
Anh thích điều gì ở phim ảnh?
Sean Baker: Tôi thích khía cạnh thoát ly, nhưng đồng thời tôi cũng thích rằng chúng có thể thay đổi thế giới. Và chúng thực sự có thể! Có một nền tảng cho sự giao thoa này, nhưng nó không bày rõ ra ngay trước mặt bạn. Phim ảnh không nói với khán giả rằng, ‘bạn phải suy nghĩ, bạn phải hành động’ – không, nó thực hiện điều đó thông qua giải trí. Trên thực tế, đó là một nghệ thuật rất mạnh mẽ. Bạn có thể tạo ra sự thay đổi bằng cách giải trí cho mọi người, điều này rất độc đáo.
Phim ảnh đang trưởng thành và đạt đến điểm mà nó hiểu được khán giả muốn gì và biết cách thao túng điều đó. Nhưng cũng có điều gì đó về phim mà… khiến bạn kinh ngạc. Các nhà làm phim luôn cố gắng tạo ra một bộ phim như thế. Có điều gì đó đã xảy ra khi chúng ta còn là những đứa trẻ xem phim trong một rạp chiếu phim tối tăm, có điều gì đó đã gây ấn tượng với chúng ta và có tác động đáng kinh ngạc đến mức chúng ta không thể diễn đạt chính xác nhưng nó có tác động đáng kinh ngạc đến mức bây giờ với tư cách là những nhà làm phim, chúng ta đang cố gắng tái hiện lại điều đó và, ôi, điều đó thường là không thể.
Khi trưởng thành, bạn không thể lấy lại được cảm giác tuyệt vời mà Spielberg đã mang lại cho bạn khi bạn xem Raiders of the Lost Ark khi bạn 11 tuổi. Nhưng giờ tôi đã đi đến được giai đoạn này, và tôi đã mất khoảng sáu bộ phim để làm được điều này, khi tôi nhận ra rằng trách nhiệm của tôi với tư cách là một nhà làm phim là cố gắng mang lại sự kinh ngạc đó cho những đứa trẻ 11 tuổi ngoài kia – trách nhiệm của chúng tôi với tư cách là người lớn là phải làm cho thế hệ tiếp theo phấn khích. Đó là điều tôi thích ở phim ảnh, và đó cũng là điều tôi ghét ở phim ảnh! Rất hiếm khi tôi thực sự phấn khích hoặc xúc động trước phương tiện truyền thông nhưng tôi biết rằng có những người ngoài kia sẽ như vậy và nhiệm vụ của tôi là xây dựng điều đó.
Thông tin được tổng hợp từ các bài viết về Sean Baker trên trang Little White Lies
