Không chỉ gây chú ý bởi phần âm nhạc, sản phẩm mới nhất “Come My Way” của Sơn Tùng M-TP còn khiến giới mộ điệu và truyền thông bàn tán nhờ loạt hình ảnh mang màu sắc điện ảnh retro đầy bí ẩn. Trong số đó, điểm nhấn thị giác đắt giá nhất chính là sự xuất hiện của chiếc DeLorean DMC-12. Đây là mẫu xe biểu tượng mang tính cỗ máy thời gian bước ra từ loạt phim khoa học viễn tưởng kinh điển Back to the Future (1985) của đạo diễn Robert Zemeckis. Việc một biểu tượng điện ảnh từ thế kỷ trước vẫn được lựa chọn làm trung tâm khung hình đặt ra một câu hỏi sòng phẳng về mặt chuyên môn: Đâu là động cơ chiến lược phía sau quyết định này của nam ca sĩ?

*Chiếc xe DeLorean DMC-12 nguyên bản trong bộ phim Back to the Future – cỗ máy thời gian mang tính biểu tượng của điện ảnh Hollywood.*

Từ câu chuyện “xuyên không” làm bạn với bố mẹ thời trẻ

Để hiểu vì sao bộ phim này trở thành huyền thoại, trước hết phải nhìn vào cốt truyện độc đáo nhưng vô cùng gần gũi của nó. Back to the Future theo chân Marty McFly, một cậu thiếu niên 17 tuổi tình cờ du hành ngược thời gian về năm 1955 nhờ cỗ máy thời gian do ông bác học điên Doc Brown chế tạo. Tại đây, cậu vô tình chạm mặt bố mẹ mình thời còn là những cô cậu học sinh trung học.

Trớ trêu thay, sự xuất hiện của Marty đã làm đảo lộn dòng thời gian, khiến mẹ cậu thời trẻ lại “cảm nắng” chính cậu thay vì bố cậu. Đứng trước nguy cơ bị xóa sổ hoàn toàn khỏi thực tại, Marty vừa phải tìm cách ghép đôi cho bố mẹ mình, vừa phải chạy đua với thời gian để sửa chữa cỗ máy và tìm đường quay trở lại năm 1985.

Marty McFly và mớ hỗn độn do chính mình tạo ra bằng cỗ máy thời gian

Cú lội ngược dòng của một “thảm họa” đời thực

Sức hút trường tồn của tác phẩm này trước hết được bảo chứng bởi cái tầm của đạo diễn trẻ Robert Zemeckis thời điểm đó. Là một người trẻ đầy khát vọng, ông luôn nỗ lực tự chứng minh năng lực của bản thân mà không muốn bị gắn mác dựa dẫm vào người thầy lớn của mình là Steven Spielberg. Bằng tư duy làm phim thực chiến, Zemeckis đã biến nhịp phim thành một chuỗi chuyển động không ngừng, biến một cảnh nhảy đầm ở trường học cũng có nhịp dựng dồn dập, kịch tính không khác gì một trận đua xe rượt đuổi.

Chính tư duy phá vỡ lối mòn này đã tạo nên một cú lội ngược dòng ngoạn mục cho chiếc xe DeLorean DMC-12. Ngoài đời thực, dòng xe này là một “thảm họa” thương mại ê chề khi công ty sản xuất bị phá sản, xe thì chạy yếu và bảng đồng hồ tốc độ nguyên bản thậm chí còn không quá được mức 85 dặm/giờ. Thế nhưng, khi vào tay đoàn làm phim, họ đã khéo léo dùng mẹo dán đè đồng hồ giả hiển thị đến 95 dặm/giờ để phục vụ cảnh quay đạt mốc 88 dặm/giờ kinh điển, rồi thay thế tiếng nổ gốc bằng âm thanh gầm rú uy lực của động cơ xe Porsche V8.

Sự kết hợp tài tình giữa thiết kế cửa mở cánh chim độc lạ và tư duy điện ảnh sắc bén đã biến một chiếc xe lỗi ngoài đời thực thành một biểu tượng bất tử. Thậm chí, khi hãng Ford đề nghị chi trả 75.000 USD để thay thế bằng dòng xe Mustang, đội ngũ làm phim đã thẳng thừng từ chối vì nó phá vỡ tính logic của nhân vật. Sức mạnh của điện ảnh Hollywood đã cứu rỗi một thương hiệu chết, biến một sản phẩm lỗi của thực tế thành một tượng đài văn hóa đại chúng (Pop-culture) bất tử xuyên thế hệ.

DeLorean DMC-12 và tốc độ 88 dặm/giờ kinh điển trong “Back to The Future”

Tác động của phim đến văn hóa đại chúng phương Tây

Tại Việt Nam, Back to the future có thể là một cái tên xa lạ, chúng ta thường chỉ biết đến bộ phim này như một tác phẩm hoài cổ lý thú, nhưng ở xã hội phương Tây, Back to the Future thực sự là một thế lực văn hóa thay đổi hoàn toàn diện mạo của một thế hệ. Bộ phim đã định hình lại khái niệm “blockbuster hoàn hảo” khi chứng minh phim giải trí vẫn có thể sở hữu một kịch bản tinh tế đến mức không một chi tiết thừa. Tác phẩm tác động mạnh mẽ đến mức cụm từ mang tính biểu tượng “88 mph” (88 dặm/giờ) hay bộ máy năng lượng “Mr. Fusion” đã đi thẳng vào từ điển tiếng lóng của giới trẻ Mỹ và châu Âu suốt bốn thập kỷ qua để chỉ những cú bứt phá ngoạn mục hay các ý tưởng điên rồ.

Hơn thế nữa, bộ phim đã kiến tạo nên toàn bộ thẩm mỹ cho kỷ nguyên hoài niệm của phương Tây, trực tiếp tạo ra những cơn sốt tiêu dùng thực tế ngoài đời thực. Nó khiến cả một thế hệ thanh thiếu niên lùng sục những chiếc áo phao đỏ tươi giống nhân vật Marty McFly, biến mẫu giày tự thắt dây Nike Mag thành một trong những đôi sneaker huyền thoại được săn đón nhất lịch sử, và biến chiếc ván trượt bay (Hoverboard) thành một giấc mơ công nghệ của thời đại.

Sự ảnh hưởng sâu rộng này lớn đến mức các chính trị gia phương Tây cấp cao thời bấy giờ cũng bị mê hoặc. Minh chứng lịch sử rõ nét nhất là vào năm 1986, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan đã trực tiếp mượn câu thoại kinh điển của nhân vật Doc Brown để đưa vào Diễn văn Thông điệp Liên bang của mình nguyên văn câu nói: “Nơi chúng ta đang đi tới, chúng ta không cần những con đường”. Điều này đã biến một tác phẩm điện ảnh giải trí thành một hệ tư tưởng đại diện cho giấc mơ, sự bứt phá và tinh thần lạc quan vượt thời gian của cả một kỷ nguyên.

*Sức ảnh hưởng sâu rộng của tác phẩm vượt ra khỏi ranh giới phòng vé để đi thẳng vào đời sống chính trị và văn hóa đại chúng phương Tây.*

Giá trị cốt lõi: Khoảnh khắc nhận ra bố mẹ cũng từng là người trẻ có ước mơ

Vượt lên trên những yếu tố viễn tưởng hay kỹ xảo, lý do lớn nhất giúp Back to the Future chạm được vào trái tim của many thế hệ khán giả chính là câu chuyện hòa giải giữa hai thế hệ. Bộ phim đã gãi đúng chỗ ngứa của một nỗi sợ và mong muốn rất nguyên thủy ở mỗi con người: Sự thấu hiểu lẫn nhau giữa cha mẹ và con cái.

Xem phim, người trẻ bỗng giật mình nhận ra một sự thật sòng phẳng: Đằng sau những bậc phụ huynh hay cằn nhằn, nghiêm khắc hoặc có vẻ tẻ nhạt, mỏi mệt hôm nay, họ cũng từng có một thời thanh xuân rực rỡ. Họ từng là những cô cậu thiếu niên tràn đầy hoài bão, biết yêu, biết ghét và có những ước mơ dang dở trước khi bước vào cuộc sống mưu sinh.

Cái bắt tay chiến lược của Sơn Tùng M-TP trong MV “Come My Way”

Nhìn rộng ra bản đồ âm nhạc thế giới, việc mượn sức nặng di sản của chiếc xe DeLorean DMC-12 vốn là một “mật mã truyền thông” đã được các siêu sao quốc tế từ Beastie Boys, Macklemore cho đến Calvin Harris chuẩn hóa từ lâu để kích hoạt ngay lập tức cảm xúc hoài niệm (nostalgia) của khán giả toàn cầu. Khi Sơn Tùng M-TP chọn đặt cỗ máy thời gian Hollywood vào bối cảnh MV “Come My Way”, đứng song hành và đối thoại trực tiếp với rapper quốc tế gốc Việt Tyga cùng mô hình chim lạc khổng lồ của Việt Nam, một “tam giác thị giác” đầy tham vọng đã lộ diện.

*Khung hình bộc lộ ý đồ sắp đặt bối cảnh của Sơn Tùng M-TP trong MV Come My Way khi đặt cỗ máy thời gian phương Tây cạnh biểu tượng chim lạc truyền thống.*

Chim lạc là biểu tượng cho khát vọng vươn cao và hành trình vượt thời gian của người Việt cổ. Khi đặt cạnh chiếc xe DeLorean, hai yếu tố này tạo ra một sự tương hợp kỳ lạ về mặt ý niệm: Cả hai đều là những phương tiện dùng để “du hành” và kết nối các thời kỳ lịch sử. Nam ca sĩ đã khéo léo biến một biểu tượng truyền thống lâu đời thành một thực thể có tiếng nói đương đại, đặt nó đứng ngang hàng và tương tác trực tiếp với một tượng đài văn hóa toàn cầu.

Sự tương phản giữa một huyền thoại cơ khí phương Tây và một biểu tượng điêu khắc di sản nội địa trên nền bối cảnh đô thị chuyển dịch từ đêm tối sang khoảnh khắc rạng đông chính là cách kể chuyện bằng hình ảnh có sự tích lũy bài bản trong MV “Come My Way”. Tác phẩm chọn cách đặt cược vào sức mạnh nội tại của các biểu tượng có chiều sâu lịch sử. Đây là một bài học lớn về cách làm thương hiệu: Mượn biểu tượng kinh điển thế giới để mở đường đối thoại quốc tế, nhưng dùng di sản cội nguồn dân tộc để giữ chân và khẳng định vị thế văn hóa nội địa một cách văn minh, sòng phẳng.

MV “Come My Way”